Manisa’da Dünya Mimarlar Günü ve Kültür Varlıklarını Koruma Başarı Ödülü Takdim Töreni düzenlendi. Taşfabrika’da gerçekleştirilen programda mimarlık mesleğinin kentlerin gelişimindeki rolü, konut hakkı ile Manisa’nın tarihi ve kültürel mirasının korunması ele alındı. M. Şener Giritligil, Ercüment Giritligil ve Birsen Giritligil Gürenci girişimleriyle restore edilen Taşfabrika, Kültür Varlıklarını Koruma Başarı Ödülü’ne layık görüldü.
“Konut bir insan hakkıdır”
Programda konuşan Mimarlar Odası Manisa Temsilciliği Başkanı Mimar Mahir Gülhan, 2026 yılı Dünya Mimarlık Günü temasının “Konut Bir İnsan Hakkıdır: İnşa Edin” olduğunu hatırlattı. Güvenli, sağlıklı, nitelikli ve karşılanabilir konuta erişimin temel bir insan hakkı olduğunu belirten Gülhan, artan maliyetler, gelir eşitsizliği, hızlı kentleşme ve mevcut yapı stokunun niteliğinin konut sorununu derinleştirdiğini ifade etti.
Konut meselesinin yalnızca barınma ihtiyacından ibaret olmadığını vurgulayan Gülhan, sağlık, eğitim, çalışma hayatı ve toplumsal bütünleşmenin de konut politikalarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu söyledi.
Konut sorunlarının çözümünde kamu kurumları, yerel yönetimler, meslek odaları, üniversiteler, sektör temsilcileri ve toplumun tüm kesimlerinin birlikte hareket etmesi gerektiğini dile getiren Gülhan, Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nin sosyal konut projesi, Bakanlığın kentsel dönüşüm çalışmaları ve Manisa Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen projelerin örnek çalışmalar arasında değerlendirilebileceğini belirtti.
Manisa’nın kültürel mirasının korunması için Valilik nezdinde kamu kurumları, belediyeler ve sivil toplum kuruluşlarını iş birliğine davet eden Gülhan, yapı sahiplerini teşvik eden ve başarılı koruma örneklerini görünür kılan çalışmaların artırılması gerektiğini söyledi.
Gülhan,
“Gelin, Manisa’nın kültürel mirasını korumak için ortak bir irade oluşturalım” çağrısında bulundu.
Kültür Varlıklarını Koruma Başarı Ödülü ilk kez verildi
Mimarlar Odası Manisa Temsilciliği tarafından bu yıl ilk kez düzenlenen Kültür Varlıklarını Koruma Başarı Ödülü projesi hakkında da bilgi veren Gülhan, kendi imkânlarıyla restore edilen, onarım ve tadilatları yapılarak yeniden yaşam kazandırılan tescilli yapıların sahiplerine, mimarlarına ve yapımını üstlenen firmalara ödül verilmesinin kararlaştırıldığını belirtti.
Projenin amaçlarının Manisa’nın kültür varlıklarının korunmasına yönelik farkındalık oluşturmak ve kamu kurumlarını benzer çalışmalara teşvik etmek olduğunu ifade eden Gülhan, tarihi yapıların kamu eliyle korunmasının yapım ve bütçe açısından zorlu bir süreç olduğunu, kişilerin kendi imkânlarıyla tarihi yapılara sahip çıkmasının da önemli olduğunu söyledi.
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Mimar Besim Dutlulu da konuşmasında mimarlık mesleğinin kentlerin estetik kimliğinin oluşmasındaki önemine dikkat çekti.
Mimarların proje üretirken maliyet ve ekonomik kaygıların yanı sıra estetik değerleri, şehir kimliğini ve yapıların uzun yıllar ayakta kalmasını da dikkate alması gerektiğini belirten Dutlulu,
“Mimarlık gerçekten çok önemli bir meslek. Bir tarafta projenin bütçesi var, diğer tarafta estetik kaygılar ve şehrin görünümü var. Yapının uzun yıllar ayakta kalabilmesi için gerekli altyapının oluşturulması gerekiyor. Bu nedenle mimarlığın şehirleri güzelleştiren mesleklerin başında geldiğini düşünüyorum” dedi.
Türkiye’de mimarların çalışma koşullarının kolay olmadığını ifade eden Dutlulu, ekonomik baskıların mimarların karar süreçlerini etkileyebildiğini söyledi. İmar kararları ve yapılaşma koşullarının şehirlerin geleceğini doğrudan etkilediğini belirten Dutlulu, yaşanan sorunların tamamının mimarlara yüklenmemesi gerektiğini kaydetti.
Tarihi yapılara dikkat çekti
Manisa ve İzmir’in geçmişte yaşadığı yangınlara da değinen Dutlulu, kentte günümüze ulaşan eski Türk evleri, Rum evleri ve diğer tarihi yapıların önemli bir kültürel miras olduğunu ifade etti.
Dutlulu, konuşmasının sonunda hayatını kaybeden eski Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek’i de anarak, “Onun hayal ettiği gibi Manisa'yı, sizlerin hayal ettiği, bir mimarın hayal ettiği gibi Manisa'yı gerçekleştirmek için elimizden gelen çalışmayı yapacağız” dedi.
1890’da fabrika olarak kuruldu
Törende Kültür Varlıklarını Koruma Başarı Ödülü’ne layık görülen Taşfabrika’nın tarihinin 1890 yılına uzandığı belirtildi.
Rum asıllı bir tüccar tarafından makarna ve un fabrikası olarak kurulan yapı, Balkan Harbi'nin ardından 1914 yılında yaralıların tedavisinde kullanılması nedeniyle “Yaralı Han” olarak da anıldı. Fabrika ve han binası 1948 yılında Giritligil ailesi tarafından satın alınarak 1950 yılında pamuk çırçır işletmesine dönüştürüldü.
16 dizel motorlu çırçır makinesiyle faaliyete başlayan işletme, daha sonra elektrikli makinelerin kullanılmasıyla kapasitesini artırarak 1986 yılına kadar bölgedeki pamukların çırçırlanmasında kullanıldı. Yapı, 1986’dan sonra bir süre depo olarak hizmet verdi.
2006-2008 yılları arasında aslına uygun şekilde restore edilen Taşfabrika, 2014 yılında 1890 yılındaki görünümüne kavuşturularak Taşfabrika Café & Restaurant olarak hizmet vermeye başladı.
“Geçmişin izlerini geleceğe taşıyor”
Taşfabrika’nın korunarak kent yaşamına kazandırılmasını Manisa’nın kültürel mirasının geleceğe taşınması açısından önemli bir örnek olarak değerlendiren Mimarlar Odası Manisa Temsilciliği Başkanı Mahir Gülhan, yapının korunmasına katkı sağlayan yapı sahipleri, mimarlar, ustalar ve emeği geçenlere teşekkür etti.
Gülhan, Ercüment Giritligil ve Şener Giritligil’in Manisa’ya kazandırdığı değerlerin uzun yıllar unutulmayacağını belirterek, “Ruhları şad olsun” ifadelerini kullandı.
Ödüle layık görülen yapıların belirlenmesi amacıyla oluşturulan değerlendirme komisyonunda Mimar Azmi Açıkdil, uzman restoratör Bengücü Aklı, sanat tarihçisi Cahit Karaoğlanlar, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden Doç. Dr. Funda Gençer ve koruma uzmanı Yüksek Mimar Rabia Nur Bilekli yer aldı.
