Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde önemli bir aşamayı geride bıraktı. Anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.
Komisyonda anlaşmanın kapsamı, taraflara getireceği yükümlülükler ve savunma alanında öngörülen iş birliği başlıkları ele alındı. Teklifin yürürlüğe girebilmesi için Genel Kurul sürecinin de tamamlanması bekleniyor.
Anlaşma 7 Ağustos’ta imzalandı
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, 7 Ağustos’ta Mekke’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından imzalandı.
Kanun teklifi, 20 Ekim’de TBMM Başkanlığına sunuldu ve 21 Ekim’de Dışişleri Komisyonu’na havale edildi. Suudi Arabistan ile Pakistan’ın anlaşmaya ilişkin kendi iç onay süreçlerini tamamladığı bildirildi.
Bir ülkeye saldırı tüm tarafları ilgilendirecek
Toplam 16 maddeden oluşan anlaşmanın ikinci maddesi, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını öngörüyor. Bu durumda taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkanlar da dahil olmak üzere mevcut araçlarla destek sağlayacak.
Anlaşma yalnızca ortak savunmayla sınırlı kalmıyor. Savunma sanayisi alanında iş birliği, istihbarat paylaşımı, lojistik destek ve terörle mücadele de anlaşmanın temel başlıkları arasında yer alıyor.
Anlaşma kapsamında dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının yer alacağı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Yılda iki kez toplanması öngörülen komitenin sekretaryası Suudi Arabistan’da bulunacak. İlk genel sekreterin ise Pakistan vatandaşı olması planlanıyor.
Metinde ayrıca tarafların ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilememesine ilişkin hüküm de bulunuyor.
“Tamamen savunma odaklı”
Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, komisyondaki sunumunda anlaşmanın tamamen savunma odaklı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını belirtti.
Anlaşmanın uluslararası hukuka saygılı bölge ülkelerine açık olduğunu ifade eden Gümrükçü, düzenlemenin NATO başta olmak üzere Türkiye’nin üyesi olduğu çok taraflı yapıları tamamlayıcı nitelik taşıdığını vurguladı. Anlaşmanın Türkiye’nin diğer ittifak yükümlülüklerinin yerine geçmediğini de kaydetti.
Fuat Oktay’dan bloklaşma açıklaması
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise anlaşmanın saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma amacı taşımadığını söyledi.
Yapının müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi olmak üzere üç temel alana dayandığını belirten Oktay, ittifaka yeni üyelerin katılmasının Türkiye dahil mevcut tarafların onayına bağlı olacağını ifade etti.
Oktay, ortak savunma hükümlerinin otomatik olarak devreye girmeyeceğini, atılacak adımların tarafların anayasal ve ulusal prosedürleri çerçevesinde belirleneceğini de dile getirdi.
Gözler Genel Kurul’da
TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edilen kanun teklifinin yasalaşması için Genel Kurul’da da kabul edilmesi gerekiyor. Anlaşmanın, son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edilmesiyle yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
