Çalışan annelerin iş hayatındaki koşullarını iyileştirmeyi amaçlayan yeni bir düzenleme hazırlığı gündeme geldi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliği taslağı, çocuk bakım hizmetlerinden emzirme odalarına ve hamile çalışanların iş güvenliğine kadar birçok başlığı kapsıyor.
Henüz taslak aşamasında bulunan düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde, belirli sayıda kadın çalışanı bulunan iş yerlerinin kreş ve emzirme odası yükümlülüklerinde değişiklik yapılması bekleniyor.
150 ve üzeri kadın çalışanı olan iş yerlerine kreş yükümlülüğü
Taslakta, 150 veya daha fazla kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde, çalışanların 0-6 yaş grubundaki çocukları için kreş, gündüz bakımevi ya da okul öncesi eğitim kurumu hizmeti sunulması öngörülüyor.
İşverenlerin bu hizmeti kendi bünyelerinde kurum açarak veya yetkili kuruluşlarla anlaşma yaparak sağlamalarına imkân tanınması planlanıyor. Kurumların kuruluş ve işletme giderlerinin işverenler tarafından karşılanması da taslakta yer alan düzenlemeler arasında bulunuyor.
Çalışan sayısının hesaplanmasında, aynı işverenin aynı ilçe sınırları içerisindeki iş yerlerinde görev yapan kadın çalışanların toplamının dikkate alınması hedefleniyor. Ayrıca çocuğunun annesi hayatını kaybeden veya velayeti babaya verilen erkek çalışanların da hesaplamaya dahil edilmesi planlanıyor.
Emzirme odaları için 100 çalışan sınırı
Yeni düzenleme taslağında, 100 ve daha fazla kadın çalışanın bulunduğu iş yerlerinde emzirme odası oluşturulması zorunluluğunun getirilmesi öngörülüyor. Bu yükümlülükte çalışanların yaş ve medeni durumlarına göre ayrım yapılmaması planlanıyor.
Emzirme odalarının kullanım alanının da genişletilmesi hedefleniyor. Buna göre bu alanların yalnızca bebeklerin emzirilmesi için değil, anne sütünün sağılması ve uygun koşullarda muhafaza edilmesi amacıyla da kullanılabilmesi amaçlanıyor.
Hamile çalışanların görevleri ve çalışma koşulları yeniden düzenlenecek
Taslak, gebe, yeni doğum yapmış ve emziren çalışanların sağlık ve güvenliğini korumaya yönelik hükümler de içeriyor. İşverenlerin, çalışma ortamındaki riskleri belirlemesi ve gerekli önlemleri alması öngörülüyor.
Risk tespit edilmesi durumunda öncelikle çalışanın görevinde veya çalışma saatlerinde geçici değişiklik yapılması planlanıyor. Bunun mümkün olmadığı ya da iş yeri hekiminin gerekli gördüğü durumlarda çalışanın başka bir işe aktarılması gündeme gelebilecek. Bu süreçte ücretin korunması öngörülürken, başka bir görevde çalışmanın da mümkün olmadığı hallerde çalışanın talebi üzerine ilgili mevzuat kapsamında ücretsiz izin seçeneği değerlendirilebilecek.
Taslakta, bu ücretsiz izin süresinin yıllık ücretli izin hakkının hesaplanmasında dikkate alınmaması da yer alıyor.
Bazı tehlikeli işlerde çalışmaları kısıtlanacak
Düzenlemeyle hamile çalışanların sağlıklarını riske atabilecek işlerde görev yapmalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Taslağa göre gebe çalışanların ani darbe, sarsıntı ve uzun süreli titreşim riski bulunan işlerde ve iş makinelerinde çalıştırılmaması planlanıyor. Ayrıca 80 desibeli aşan gürültünün bulunduğu ortamlarda çalışmalarının kısıtlanması öngörülüyor.
İyonize radyasyon bulunan alanlar, bazı biyolojik etkenlerin risk oluşturduğu işler ve kurşun türevleri başta olmak üzere tehlikeli kimyasallara maruz kalınabilecek görevler de kısıtlama kapsamına alınabilecek. Gebe ve emziren çalışanların yer altı maden işlerinde çalıştırılmaması da taslakta yer alan hükümler arasında bulunuyor.
İşverenlerin çalışma ve dinlenme sürelerini düzenlemesi, uygun durumlarda oturarak çalışma imkânı sağlaması ve yüksekte çalışma gibi risklere karşı önlem alması da planlanan yükümlülüklerden bazıları. Beslenme molaları ve temiz içme suyuna erişimin sağlanması da düzenleme kapsamında ele alınıyor.
Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?
Yönetmelik taslağında, kreş ve gündüz bakımevlerinin yetkilendirilmesine ilişkin hükmün 31 Aralık 2027’de, diğer hükümlerin ise yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Ancak düzenleme henüz taslak aşamasında bulunuyor. Bu nedenle çalışan anneleri ve işverenleri ilgilendiren yeni yükümlülüklerin kesin kapsamı ile yürürlük tarihleri, yönetmeliğin nihai metninin yayımlanmasıyla netlik kazanacak.
