Son yıllarda sıkça duyduğumuz kavramlardan biri tükenmişlik sendromu. Özellikle iş yaşamında; yaptığı işin görülmediğini düşünen, emeği takdir edilmeyen, performansı yok sayılan ya da iş yerinde baskı ve mobbinge maruz kalan çalışanlarda daha sık karşımıza çıkıyor.

Tükenmişlik sendromu tek başına bir hastalık ya da resmi bir tanı kriteri olarak kabul edilmese de, müdahale edilmediğinde depresyon, anksiyete bozuklukları ve alkol–madde gibi bağımlılıklara zemin hazırlayabiliyor. Bu nedenle hafife alınmaması gereken ciddi bir ruhsal durumdur.

Tükenmişlik Nedir?

Tükenmişlik; bireyin duygusal, zihinsel ve fiziksel enerjisinin tükenmesi halidir. Kişi kendini sürekli yorgun, bitkin ve isteksiz hisseder. Hiçbir şey yapmak istemez, içine kapanır ve çevresiyle olan ilişkileri zayıflar.

Bu süreçte en belirgin durumlardan biri umut kaybıdır. Kişi, içinde bulunduğu koşulların değişebileceğine olan inancını yitirir. Ne yaparsa yapsın bir şeylerin düzelmeyeceğini düşünür. Zamanla bu durum öğrenilmiş çaresizlik duygusuna dönüşür.

Tükenmişlik her zaman az çalışmaktan değil, bazen fazla çalışmaktan da kaynaklanır. Dinlenmeden, durmadan üretmeye çalışmak ve hayatı yalnızca sorumluluklar üzerinden yaşamak da kişiyi tüketir.

Tükenmişlikte Kişi Kendini Nasıl Hisseder?

• Sürekli yorgunluk ve bitkinlik

• Hiçbir şey yapmak istememe

• İçe kapanma ve sosyal geri çekilme

• Tahammül eşiğinde belirgin düşüş

• Ani öfke patlamaları

• Hayata karşı ilgi ve anlam kaybı

Tükenmişlikle Başa Çıkmak İçin Neler Yapılabilir?

Tükenmişlikte ilk adım, stresi ve duyguları yönetmeye çalışmaktır.

Günlük yürüyüşler ve hafif egzersizler, yoga ve meditasyon gibi hem bedeni hem zihni rahatlatan aktiviteler faydalı olabilir.

Dengeli ve sağlıklı beslenme, özellikle omega-3 açısından zengin besinler tüketmek önemlidir.

Düzenli ve yeterli uyku, tükenmişliğin azalmasında kritik bir rol oynar.

Sosyal destek almak ve yalnız olmadığını hissetmek iyileştiricidir.

Çevremizde Tükenmiş Birini Görürsek Ne Yapabiliriz?

“Boş ver, geçer” gibi cümleler iyi niyetli olsa da empatik değildir.

Bunun yerine, kişinin duygularını anladığımızı gösteren ve yanında olduğumuzu hissettiren ifadeler kullanılmalıdır.

Bazen sadece dinlemek, bazen günlük işlerde küçük destekler sunmak bile çok kıymetlidir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?

Tüm bu çabalara rağmen tükenmişlik hali devam ediyorsa mutlaka psikolojik destek alınmalıdır. Çünkü tükenmişlik, zamanında ele alınmadığında depresyon, anksiyete bozuklukları ve bağımlılıklara dönüşebilir.

Siz kendinizi ya da çevrenizdeki birini son zamanlarda tükenmiş, yorgun ve bitkin hissederken yakalıyor musunuz? Belki de bu farkındalık, değişim için atılacak ilk adımdır.

Instagram: @uzm.psk.senabayarlar

e-posta: [email protected]